جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

561

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

شغل درجهء دوم دارد ، يحيى خان مشير الدوله است كه با خواهر شاه ازدواج نمود « 1 » . وى برادر جوان‌تر صدر اعظم نامى ميرزا حسين خان سپهسالار است كه هنگام مسافرت اول شاه به اروپا صدر اعظم بود ، سپس به صورت نيمه تبعيد به سال 1881 در مشهد وفات كرد . حاكم گيلان مازندران و بعد فارس شد . در موقع سفر اول شاه به اروپا رياست شوراى سلطنتى را داشت و از سال 1885 تا 1887 وزير خارجه بود . در اين سال بر اثر تحريكات كه به فرار ايوب خان « 2 » از تهران منجر شد اين مقام را از دست داد و به سفارت انگليس پناهنده شد . وى اين نسبت را جدا انكار دارد ، اما بدبختانه شواهد محكمى در اين باب هست . او را با مأموريت خاص به سن‌پطرزبورگ فرستادند كه مورد پذيرائى درخشان قرار گرفت و شايع است كه افكار روسى در آنجا فراگرفته است . اينك او وزير عدليه و تجارت است و زبان فرانسه را به وجه قابل‌تحسين حرف مىزند زيراكه مراحل نخستين تربيت او در اروپا طى شده به سياست و عادات اروپائى نيك وارد است و شايد هوشمندترين رجال ايران جديد باشد . وى در خانهء باشكوهى اقامت دارد از اين بابت به شاه كه اين منزل را از برادر مرحومش مصادره كرده بود مديون نيست . اين خانه وصل به مسجد بزرگ سپهسالار است كه در فصل تهران شرح دادم . وى بنابر وصيت سپهسالار مشغول تكميل ساختمان اين مسجد است . در موقع مسافرتم پسر ارشد او با يكى از دختران وليعهد ازدواج كرد و مشير كه همهء كارها را به شيوهء هرچه بزرگوارتر انجام ميدهد و مىگويند كه به اين مناسبت گرفتار قرض است چندين ضيافت كلان داد كه نقل مجالس تهران شد . يك روز وزيران ايرانى را دعوت كرد روز ديگر نمايندگان خارجى را و روز سوم

--> ( 1 ) - اين بانو خواهر تنى شاه ماجراى ازدواج گوناگون داشته است . نخست زن ميرزا تقى خان صدر اعظم شد همان كسى كه شاه او را در سال 1852 به قتل رسانيد . سپس او را به پسر صدر اعظم بعدى دادند و پس از تباهى كار او و تبعيد ( ميرزا آقا خان ) و گذشت چند سال باز آزاد و در اين موقع زن پسرخالهء خود شد كه به زودى بواسطهء ناخوشى و با درگذشت . سرنوشت چهارم و نهائى اين بانو اين شد كه به ازدواج يحيى خان مشير الدوله درآمد . ( 2 ) - ايوب خان فرزند شيرعلى خان و نوادهء امير دوست محمد خان پادشاه افغانستان بود . م